Op het plein voor het stadhuis van Ho Chi Minhstad (voorheen Saigon) poseert een bruidspaar voor trouwfoto’s. De gelukkige koppels beginnen hier al vroeg met de bruidsreportage, voordat de zon te heet wordt. Even verderop oefenen jonge vrouwen in lichtblauwe jurken een dans. Hun bewegingen vloeien onder rieten hoeden die glanzen in het ochtendlicht. Jongeren zitten op lage krukjes met koffie in de ene hand en een smartphone in de andere. “Ze zijn gek op TikTok en Telegram”, lacht de gids terwijl we door de drukke straten lopen. De eerste indruk van de stad: modern en tegelijkertijd spiritueel.
Land in wederopbouw
Achter koloniale gevels verrijzen wolkenkrabbers en tussen scooters (in de stad zo’n 8 miljoen) en straatverkopers hangt de geur van koffie, wierook en benzine. De rode vlag met de gele ster wappert overal. “Rood staat voor het bloed van het volk en de communistische revolutie”, vertelt gids Thy. “De vijf punten van de ster staan voor arbeiders, boeren, soldaten, intellectuelen en handelaren.” Sinds de hereniging van Noord- en Zuid-Vietnam in 1976 heeft de Communistische Partij van Vietnam (CPV) de macht. Politiek debat is schaars, maar de drang vooruit is overal voelbaar.
Het Herenigingspaleis in Ho Chi Minhstad staat symbool voor het einde van de Vietnamoorlog. Bij binnenkomst valt meteen de tank op. Op 30 april 1975 reed deze Noord-Vietnamese tank door de poorten van het presidentiële paleis, waarmee de val van Saigon een feit was. Dit betekende de start van de hereniging van Vietnam. Het paleis is nu een museum, als herinnering aan de weg van oorlog naar wederopbouw. Binnen is alles goed bewaard gebleven, zo zie je nog de ondergrondse commandoruimte met oude kaarten en telefoons.
Welkom thuis
Onze riviercruise over de Mekong begint hier op de Emerald Harmony, een schip waar de cruisemanagers en crew glimlachen alsof ze de tropische hitte overstijgen. Ze kennen het ritme van de rivier als hun eigen ademhaling. Onze namen worden moeiteloos onthouden (ook van de andere 84 gasten), net als je favoriete drankjes en zelfs welk kussen je voorkeur heeft. Alles lijkt vanzelf te gaan, maar achter die vanzelfsprekendheid zal veel teamwork moeten schuilen. “Welkom thuis”, zegt cruisemanager Chantel wanneer we onze eerste stappen op de Harmony zetten. Haar professionaliteit en gastvrijheid laten ons hier inderdaad een week lang thuis voelen. Drie keer per dag bereiden topchefs aan boord verse gerechten met kruiden uit de Vietnamese dorpen waar we langs varen. We eten heerlijke tropische vruchten en subtiel gekruide curry’s. De keuken werkt met een vast menu, maar er is ook alle ruimte voor wensen van de gasten. Zo wordt mijn collega met lactose-intolerantie telkens weer verrast met voortreffelijke gerechten.
Leven aan en van de rivier
De Mekong is ruim 4350 kilometer lang, stroomt door zes landen (China, Myanmar, Laos, Thailand, Cambodja, Vietnam) en geldt wat betreft biodiversiteit van vissen, samen met de Amazone, als de rijkste rivier ter wereld. Zo’n 70 miljoen mensen zijn direct afhankelijk van de rivier, vooral via visserij, landbouw en vervoer. Voor velen in dit deel van Azië begint de dag op het water: visvangst bij zonsopgang, drijvende markten en onderhoud van rijstvelden.
Ook langs de Vietnamese dorpen aan de Mekong draait het om water en ambacht. In Sa Déc vult de geur van kruiden en bloemen de lucht; op de markt wordt van alles verkocht, van vis tot lotuswortel. We bezoeken hier ook het voormalige huis van de welgestelde Huynh Thuy Lê, de geliefde van schrijfster Marguerite Duras (waar ze de roman l’Amant op inspireerde). In My An Hung biedt een oudere vrouw ons verse kokosmelk aan. Het valt op hoe schoon de erven zijn en hoe zorgvuldig bewoners met afval omgaan – al werkt de overheid nog aan oplossingen voor de enorme hoeveelheid plastic in het land. Op het eiland Giêng drogen families rijstpapier in de zon, en in Tân Châu bezoeken we een traditionele zijdeweverij. Houten weefgetouwen bewegen traag en ritmisch heen en weer. “Voor één meter zijde ben ik bijna een dag bezig”, zegt een weefster trots.
Nieuw land, nieuw schip
We varen stroomopwaarts het binnenland in richting de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh, waar we de grenscontrole tussen Vietnam en Cambodja krijgen. Dat verloopt soepel, want de Emerald-crew heeft de visa van alle passagiers geregeld. Vroeg in de ochtend stappen douanebeambten aan boord voor de paspoortcontrole. Ons wordt een prettig verblijf in Cambodja gewenst. De rivier is hier breder en stiller en de kleuren lijken zachter. Langs de oevers staan houten huizen op palen, kinderen zwaaien en monniken lopen met hun bedelkommen. Phnom Penh verschijnt aan de horizon en hier wisselen we ook van schip. Vanaf nu is de Scenic Spirit ons thuis op het water. De crew brengt alle bagage naar de juiste suites.
Ook dit drijvende hotel – met plaats voor 68 gasten – heeft suites met balkon en een fijn zwembad dat glinstert in de middagzon. De Scenic Experience staat voor vijfsterren, ultra-luxe en all-inclusive cruisen. Door de kleinschaligheid is persoonlijke aandacht de norm. Ook heerlijk: bestel je ontbijt vooraf en laat het serveren op je eigen balkon. Koffie, een eitje en vers fruit met uitzicht op de Mekong. Welk schip onze voorkeur heeft? Heel lastig te zeggen. Beide schepen bieden hetzelfde niveau van service en professionaliteit. Varen is hier echt een ervaring van maximaal comfort en aandacht. De rivier is de levensader, de schepen haar drijvende huizen.
Zwarte geschiedenis
“Wij leren telkens opnieuw te leven”, zegt onze gids als we de Killing Fields en het Tuol Sleng-museum bezoeken. In deze voormalige middelbare school creëerde de Rode Khmer – de militaire tak van de Communistische Partij – in de jaren ’70 een martelgevangenis (S-21). In de klaslokalen hangen rijen zwart-witportretten van vermoorde Cambodjanen. Zonder namen, maar met nummers. De stilte drukt, buiten ademt Phnom Penh door. Later ontmoeten we Bou Meng en Chum Mey, de laatste twee van de zeven overlevenden van S-21. Kunstenaar Bou portretteerde in die periode president en Rode Khmer-leider Pol Pot. Zijn talent stelde zijn executie telkens uit. Chum had een andere taak, hij repareerde typemachines van de kampadministratie.
Vanaf Phnom Penh varen we langs Silk Island (Koh Dach), waar weer de houten weefgetouwen ratelen en zijde aan waslijnen droogt. Later in Angkor Ban ontvouwt het rivierleven zich tussen klassieke paalwoningen, waar de ochtendschepen rijst en groenten brengen. Bij Wat Hanchey gaan we van boord om naar de heuveltempel te klimmen. Vanaf hier hebben we een geweldig uitzicht over de Mekong. We zien diverse monniken die offergaven ontvangen. In Kampong Cham eindigt deze cruise aan een rustige boulevard. We reizen per bus verder via Kampong Thom en Kampong Kdei (met de bekende Spean Praptos brug) door naar Siem Reap, de toegangspoort tot tempelcomplex Angkor (Unesco Werelderfgoed).
Grand finale bij de tempel
In Siem Reap verblijven we nog drie nachten in hotels, in het geweldige Raffles Grand Hotel d’Angkor en het Shinta Mani Angkor. Maar ook hier tijd voor geschiedenis. We gaan naar het indrukwekkende Cambodia Landmine Museum, waar Aki Ra vertelt als kind door de Rode Khmer te zijn weggerukt van zijn familie. Hij werd later mijnenruimer voor de VN. “Het verleden kun je niet veranderen”, zegt hij, “maar je kunt de grond wel veilig maken voor de volgende generatie.”
Als ultieme afsluiter staat er een privé-galadiner voor Scenic Luxury Cruises-gasten gepland in de Prasat Kravan-tempel. Apsara-dansers imponeren met hun gracieuze bewegingen, de gerechten zijn ware kunstwerken en de belichting en muziek maken de magische sfeer compleet. Dit zeldzame evenement biedt een onvergetelijke VIP-ervaring tussen eeuwenoude ruïnes. Een betoverende finale. En zo komt er na dagen vol eten en drinken, ontmoetingen met locals en verhalen over oorlog en vrede, een eind aan deze reis. De Mekong brengt niet alleen landschappen samen, maar ook herinneringen, mensen en verhalen die blijven stromen.
